ولايت : عدول مؤمنان ، با نبود حاكم شرع ( - - ) حاكم شرع ) يا دسترس نداشتن به ايشان ، به قول مشهور ، در امور حسبى ولايت دارند ( - - ) امور حسبى ) . مقصود از ولايت ، جواز تصرف آنان در امور حسبى و نفوذ آن مىباشد . 3 گسترهء ولايت : گسترهء ولايت عدول مؤمنان ، امور حسبى است . مراد از امور حسبى ، امورى است كه شارع مقدس به اهمال و ناديده انگاشتن آنها راضى نيست و تصرف در آنها از شئون حاكم شرع است و در نبود وى اين ولايت از آنِ مؤمنان عادل خواهد بود ، مانند سرپرستى افراد صغير و ديوانهء بدون سرپرست ، وصاياى بدون وصىّ و موقوفات بدون متولى ؛ 4 ليكن در اينكه گسترهء ولايت آنان تمامى امور حسبىِ در شأن حاكم است ، مگر آنچه كه به دليل خاص استثنا شده است يا ثبوت آن تنها در موارد خاص و ضرورى - مانند اموال صغير بدون سرپرست - مىباشد ، ديدگاهها متفاوت است . آنچه محل اتفاق مىباشد ، ولايت آنان در مواردى است كه تصرف در آن موارد ضرورت دارد و تأخير و اهمال در آن جايز نيست ؛ از قبيل تصرف در مال صغير بىسرپرست كه به جهت نفقه‌اش در زندگى روز مرّه بدان نياز دارد . در چنين مواردى تصرف عدول مؤمنان نه تنها جايز ، بلكه واجب كفايى است . 5 برخى ، گسترهء تصرف را تمامى امورى كه حاكم شرع بر آن ولايت دارد - جز آنچه به دليلى استثنا شده است ، مانند قضاوت و سوگند دادن - دانسته‌اند . 6 از مواردى كه در كلمات بسيارى از فقها - به جهت وجود نصّ خاص - تصريح به ولايت عدول شده ، تصميم گيرى دربارهء صغار و اموال ميّتى است كه فاقد پدر ، مادر و وصىّ است و حاكم نيز در دسترس نيست . 7 تعدد عدول : هرچند در كلمات فقها ولايت « عدول مؤمنان » به صيغهء جمع آمده است ؛ ليكن مقصود ، ثبوت ولايت در صورت اجتماع چند مؤمن عادل در امرى از امور حسبى نيست ؛ بلكه مقصود ثبوت ولايت براى آحاد و افراد مؤمنان عادل است . بنابر اين ، تعدد مؤمنان عادل ، شرط ثبوت ولايت نخواهد بود . 8